Remigiuskerk Steenderen

Dorpsstraat 20, 7221 BP Steenderen | Toon op kaart

De Remigiuskerk is een karakteristiek gebouw midden in het dorp Steenderen, de kerk met de “dikke toren”, een kerk met een verhaal..

Naam van de kerk

De protestantse kerk is gewijd aan St. Remigius. Remigius werd rond 436 geboren. Al op 22-jarige leeftijd werd hij bisschop van Reims. Hij besteedde veel van zijn tijd aan het bekeren van de Franken.

Karel de Grote

Het feit dat de parochiekerk in Steenderen (in de tijd van voor de Reformatie) gewijd werd aan een Frankische heilige wijst op de inbreng van de onderdanen van Karel de Grote bij de introductie van het christendom in deze streek. In 1580 werd de eerste protestante predikant aangesteld: Sebastiaan Planck, de vroegere kapelaan van Bronkhorst.

Geschiedenis van het kerkgebouw

Al in 1217 wordt er melding gemaakt van het kerkgebouw. De huidige Remigiuskerk is gebouwd in de 15e eeuw. Bij de restauratie van de kerk bleek dat de tegenwoordige kerk een voorganger heeft gehad van veel kleinere afmetingen. De kolommen van het middenschip van de huidige kerk bleken te rusten op de fundamenten van twee tufstenen muren met een dikte van 70 cm. Deze muren waren weer gefundeerd op een zwaar, zeer diep reikend fundament van oersteen. Er stond dus eerst een tufstenen zaalkerkje – waarschijnlijk in Romaanse stijl – dat een stuk kleiner was. En wellicht nog daarvoor een houten kerkje, maar daarover valt niets met zekerheid te zeggen.

In de jaren 1439-1440 werd er een nieuw (priester)koor gebouwd. Dit koor werd opgetrokken in de bouwstijl van die tijd: de gotiek, de omhoog strevende spitsbogen-bouwstijl. De 15e eeuw was een economisch redelijk gunstige tijd en bovendien was het een vrij rustige tijd. Veel kerken werden vergroot of verbouwd in die tijd. Toen het nieuwe koor klaar was, viel het oude kerkje daarbij helemaal in het niet. Er moest een nieuwe kerk komen. Deze werd rond 1445 opgetrokken. De kerk kreeg de vorm van een pseudo-basiliek ( een basiliek is een rechthoekig gebouw in de lengte door zuilen verdeeld in 3 of 5 beuken).

Bij de vernieuwde, grote kerk hoorde ook een toren. Deze werd gebouwd in 1456. De klok is in 1635 gegoten door Henrick ter Horst. Bij de staatsregeling van 1798 werd o.a. bepaald dat de kerktorens eigendom werden van de burgerlijke gemeentes. De toren werd in 1953 echter weer teruggegeven aan de kerkvoogdij.

Rampen 

In 1782 sloeg de bliksem in de toren van de kerk. Aangewakkerd door een sterke wind sloegen de vlammen van de toren over naar de kerk die weldra in lichte laaie stond. Uiteindelijk brandden behalve de kerk, ook de school en drie woonhuizen af. De Steenderense geschiedschrijver Harmen Addink, die toen pas 18 jaar oud was, heeft de brand beschreven in een lang en aangrijpend gedicht. Men zat niet bij de pakken neer, de kerk werd herbouwd.

Paarden en koeien in de kerk

Kort na het herstel volgde een nieuwe ramp. Bij Drempt brak de  IJsseldijk en er volgde een overstroming. Drie weken lang stonden paarden en koeien in de kerk op stal en een paar jaar later in 1799 was dat opnieuw het geval. (waarom ook niet; Franciscus preekte ook voor de vogels).

Restauratie

Onder toezicht van Monumentenzorg vond 1966-1969 een restauratie plaats. Uitwendig veranderde weinig, inwendig des te meer. Het orgel werd vervangen en verplaatst, plafond een andere vorm, vloerverwarming en er werden fraaie kroonluchters opgehangen.

Oost-West

De kerk is gebouwd in oost - west richting; zoals alle oude kerken. Met het koor naar het oosten gericht, beeld van de verrezen Christus, het Licht der wereld. De zon die over ons is opgegaan.

Rijksmonument

De kerk is in 1966 aangewezen als rijksmonument. In 2014 droeg de kerkelijke gemeente het gebouw over aan Gelderse Kerken.

Open

De kerk is op vrijdagmiddag open voor bezichtiging. Bovendien zijn er van tijd tot tijd exposities, concerten, tentoonstellingen in de kerk. Zie hiervoor de agenda.